ในหลวงของเรา
โครงการฟื้นฟูทรัพยากรประมงในทะเลสาบ สงขลา
ในหลวงของเรา
โครงการฟื้นฟูทรัพยากรประมงในทะเลสาบ สงขลา

     แพลงก์ตอนพืชในทะเลสาบสงขลา พบมี 3 ดิวิชั่น 76 สกุล พบแพลงก์ตอนพืช กลุ่ม diatom มากที่สุด 33 สกุล รองลงมาได้แก่ Cyanophyta 16 สกุล และ Chlorophyta 15 สกุล แพลงก์ตอนพืชที่พบกระจายทั่วทะเลสาบสงขลา ตลอดปี ได้แก่ Nitzschai, Skeletonema และ Oscillatoria ส่วน Gyrosigma,Navicula,Rhizosolinia และ Scenedesmus มีความชุกชุมต่ำ แต่พบแพร่กระจายสม่ำเสมอทั่วทั้งทะเลสาบและพบได้ตลอดปี แพลงก์ตอนพืชสกุล Trichodesmium (Oscillatoria) แพร่กระจายทั่วทั้งทะเลสาบ แต่ในเดือนธันวาคม จะไม่พบแพลงก์ตอนพืชในสกุลนี้ นอกจากนี้เดือนมกราคม เดือนกุมภาพันธ์ เดือนมิถุนายน และเดือนกรกฏาคม พบแพลงก์ตอนพืชสกุลนี้ต่ำ
    ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการเพิ่มหรือลดจำนวนชนิดและความชุกชุมของแพลงก์ตอนพืชในทะเลสาบสงขลาได้แก่ ความเค็มซึ่งเปลี่ยนแปลงไปตามปริมาณน้ำฝน และน้ำท่า จำนวนชนิดและความชุกชุมของแพลงก์ตอนพืชในทะเลสาบสงขลาจะลดลงในฤดูฝน แพลงก์ตอนพืชบางสกุล พบเฉพาะพื้นที่ และบางฤดูกาลเท่านั้น เช่น Stigeoclonium พบเฉพาะที่ทะเลสาบตอนนอกในเดือนกันยายน และ Schizogonium พบเฉพาะที่ทะเลสาบตอนกลางในเดือนกรกฏาคม การแพร่กระจายของแพลงก์ตอนพืชที่พบในทะเลสาบสงขลา

ความชุกชุมของแพลงก์ตอนพืชในรอบปีบริเวณทะเลสาบสงขลา
    ในเดือนธันวาคม มีความชุกชุมแพลงก์ตอนพืชน้อยที่สุด และเดือนเมษายนมีความชุกชุมของแพลงก์ตอนพืชมากที่สุด แพลงก์ตอนพืช พวก Skeletonema ชุกชุมมากที่สุด ในเดือนมกราคมถึง กุมภาพันธ์ และเดือนธันวาคม Oscillatoria ชุกชุมมากที่สุดเดือนมีนาคมถึงเมษายน และในเดือนสิงหาคม ถึงตุลาคม Nitzschia ชุกชุมมากที่สุด เดือนพฤษภาคม ถึง มิถุนายน และในเดือนพฤศจิกายน

แพลงก์ตอนพืชที่พบในทะเลสาบสงขลาโดยทั่วไปคือ
Division Chromophyta
สกุล Bacillariophyta (Diatom) ชนิดที่พบคือ
Achnanthes , Asterionella ,Amphora, Amphiprora, Bacteriastrum, Biddulphia, Campylodiscus, Chlorobotrys, Chaetoceros, Coscinodiscus,Diatoma ,Ditylum, Climacodium,Fragilaria, Frustulia, Eucampia, Guinardia, Gyrosigma, Grammatophora, Hemiaulus, Leptocylindrus, Melosira,Navicula,
Nitzschai, Rhizosolinia , Planktonella , Pinnularia, Pluerosigma, Skeletoma, Streptotheca, Surirella Synedra, Thalassiosira, และ Triceratium

Division Chlorophyta
สกุล Chlorophyceae ชนิดที่พบคือ
Chlorella , Closterium, Chlamydomonas, Dictyosphaerium, Euglena, Micrasterias, Mougeonia, Oocystis, Palmella, Phacus, Pediastrum, Scenedesmus, Schizogonium, Spirogyra, Staurastrum, Stigeoclonium และ Xanthidium
สกุล Eugenophyta ชนิดที่พบคือ
Euglena และ Phacus

Division Cynophyta
สกุล Cyanophyta (Blue Green aalgae) ชนิดที่พบคือ
Anabaena, Aphanizomenon, Aphanocapsa, Aulosira, Chroococcus, Lyngbya, Merismopedia, Microcystis, Nodularia, Nostoc, Oscillatoria, Polycystis, Richelia, Schizomeris และ Spirulina
สกุล Dinophyceae (Dinoflagellate) ชนิดที่พบคือ
Ceratium, Dinophysis , Diplosalis , Gonyaulax , Gymnodinium,
Noctiluca, Peridinium และ Triposolenia

ทะเลน้อย เป็นแหล่งน้ำธรรมชาติ อยู่บริเวณเหนือสุดของทะเลสาบ มีคลองนางเรียมเชื่อมทะเลน้อยกับทะเลหลวง พื้นที่ 18,750 ไร่ ลึกเฉลี่ย 1 - 1.3 เมตร สภาพน้ำเป็นน้ำจืด สภาพแวดล้อมบริเวณนี้อุดมไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติ ทั้งทางด้านประมงและป่าไม้ ทรัพยากรประมง เป็นปัจจัยสำคัญของราษฏรต่อการยังชีพ ใช้เป็นอาหารและรายได้ของครอบครัว ในปัจจุบันสิ่งแวดล้อม และพันธุ์สัตว์น้ำเสื่อมโทรมเพราะวัชพืชหนาแน่น การทำการประมงไม่ถูกต้อง ใช้เครื่องมือผิดกฏหมาย ทำให้เกิดผลกระทบต่อความเป็นอยู่และที่อาศัยของราษฏร
แพลงก์ตอนพืชบริเวณทะเลน้อย
Division Chromophyta
สกุล Bacillariophyceae (Diatom) ชนิดที่พบ
Achnanthes, Amphiprora, Amphora, Asterionella, Bacteriastrum, Chaetoceros, Climacodium, Coscinodiscus, Diatoma, Eucampia, Guinardia, Gyrosigma, Hemiaulus, Leptocylindrus, Navicula, Nitzschia, Planktonella, Pluerosigma, Rhizosolinia, Skeletonema, Surirella, Synedra, Thalassiosira และ Triceratium
สกุล Dinophyceae (Dinoflagellate) ชนิดที่พบคือ
Anabaena, Aphanizomenon, Aphanocapsa, Merismopedia, Microcystis, Nostoc, Oscillatoria, Polycystis, Richelia และ Spirulina

Division Cyanophyta
สกุล Cyanophyceae (Blue green algae) ชนิดที่พบคือ
Chlorella, Chlamydomonas, Closterium, Micrasterias, Oocystis, Pediastrum, Scenedesmus, Spirogyra, Staurastrum และ Xanthidium
สกุล Euglenophyta ชนิดที่พบคือ
Euglena และ Phacus

Division Cyanophyta
สกุล Cynaophyceae (Blue green algae) ชนิดที่พบคือ
Anabaena, Aphanocapsa, Aulosira, Chroococcus, Lyngbya, Microcystis, Nostoc, Oscillatoria, Polycystis, Richelia, Spirulina, และ Schizomeris
ชนิดของแพลงก์ตอนพืชที่มีความชุกชุมมากที่สุดบริเวณทะเลน้อย คือ Ntzschai และ Oscillatoria

ทะเลสาบตอนกลาง (Middle Lake) และทะเลหลวง ( Luang) มีพื้นที่ 485,500 ไร่ ความลึกเฉลี่ย 1.3 - 2.4 เมตร เป็นส่วนที่อยู่ถัดจากทะเลน้อยลงมาทางใต้ มีทางติดต่อกันโดยคลองสั้นๆ ชายฝั่งด้านตะวันตกอยู่ในเขตจังหวัดพัทลุง และชายฝั่งด้านตะวันออกอยู่ในเขตจังหวัดสงขลา ทะเลหลวงตอนบนมีความเค็มของน้ำเป็นน้ำจืดถึงน้ำกร่อย ขึ้นอยู่กับฤดูกาล มีพืชน้ำปกคลุมอยู่ทั่วไป และมีมากเป็นพิเศษบริเวณริมฝั่ง ส่วนในตอนล่างของทะเลสาบสงขลาตอนใน ซึ่งติดต่อกับทะเลสาบตอนนอก โดยคลองปากรอ มีทั้งพืชน้ำและป่าชายเลนเป็นบริเวณแคบ ๆ มีกิจกรรมการเลี้ยงปลากะพงขาวอยู่ประปราย บริเวณใกล้คลองปากรอ สภาพน้ำจืดจากบริเวณตอนบน ความเค็มของน้ำในตอนล่างของทะเลสาบสงขลาตอนในเป็นน้ำกร่อยอยู่ในช่วง 0 - 22 psu.

แพลงก์ตอนพืชบริเวณทะเลตอนกลางและทะเลหลวง
Division Chromophyta
สกุล Bacillariophyta (Diatom) ชนิดที่พบคือ
Amphiprora, Asterionella, Bacteriastrum, Biddulphia, Campylodiscus, Chaetoceros, Chlorobotrys, Climatocodiom, Diatona, Ditylum, Eucampia, Fragilaria, Frustulia, Grammatophora, Guinadia, Gyrosigma, Hemiaulus, Leptocylindrus, Navicula, Nitzachai, Planktonella, Pluerosigma, Pinnularia, Rhizosolinia, Skeletonema, Streptotheca, Surirella, Synedra, Triceratium และ Thalssiosira
สกุล Dinophyceae (Dinoflagellate) ชนิดที่พบคือ
Ceratium, Dinophysis, Diplosalopsis, Gonyaulax, Gymnodinium, Peridimium และ Triposolenia

Division Chlorophyta
สกุล Chlorophyceae ชนิดที่พบคือ
Chlorella, Chlamydonomas, Closterium, Dictyosphaerium, Mogeotia, Micrasterias, Oocystis, Palmella, Pediastrum, Scenedesnus และ Schizogonium,

ชนิดของแพลงก์ตอนพืชที่มีความชุกชุมมากที่สุดบริเวณทะเลสาบตอนกลางและทะเลหลวง คือ
Oscillatoria และ Microcytis

ทะเลสาบตอนนอก เป็นส่วนล่างสุดของทะเลสาบสงขลา มีพื้นที่ 137,500 ไร่ ความลึกเฉลี่ย 1 - 1.5 เมตร ยกเว้นทางเดินเรือลึก 12 - 14 เมตร สภาพน้ำเป็นน้ำกร่อยจนถึงน้ำเค็มขึ้นอยู่กับฤดูกาล บางแห่งมีป่าชายเลนขึ้นประปราย เช่น ในคลองพะวง แต่นับวันมีพื้นที่ป่าลดลงเรื่อย ๆ

แพลงก์ตอนพืชบริเวณทะเลสาบตอนนอก
Division Chromophyta
สกุล Bacillariophyceae (Diatom) ชนิดที่พบคือ
Amphiprora, Amphora, Asterionella, Bacteriastrum, Biddulphai, Campylodiscus, Chaetoceros, Climacodium, Coscinodiscus, Diatoma, Ditylum, Eucampia, Fragilaria, Grammatophora, Guinadia, Gyrosigma, Hemiaulus, Leptocylindrus, Melosira, Navicula, Nitzschia, Planktonella, Pluerosigma, Rhizosolinia, Skeletonema, Streptotheca, Surirella, Synedra, Triceratium และ Thalassiosira
สกุล Dinophyceae (Dinoflagellate) ชนิดที่พบคือ
Ceratium, Dinophysis, Gymnodinium, Noctiluca, Peridinium และ Triposolemia

Division Chlorophyta
สกุล Cholorophyceae ชนิดที่พบคือ
Chlorella, Closterium, Dictyosphaerium, Micrasterias, Oocytis, Palmella, Pediastrum, Scenedesmus, Spirogyra, Staurastrum, Stigeoclonium และ Xamthidium
สกุล Euglenophyta ชนิดที่พบคือ
Euglena และ Phacus

Division Cyanophyta
สกุล Cyanophyta (Blue green algae) ชนิดที่พบคือ
Anabaena, Merismopedia, Microcystis, Nodularia, Nostoc, Oscillatoria, Polycystis, Richelia และ Spirulina
ชนิดของแพลงก์ตอนพืชที่มีความชุกชุมมากที่สุดบริเวณ ทะเลสาบสงขลาตอนนอก คือ
Skeletonema, Chaetoceros, Hemiaulus และ Rhizosolinia


เอกสารอ้างอิง

นฤทธิ์ ดวงสุวรรณ์.2545.คนฟื้นทะเลสาบ.โครงการการจัดการทรัพยากร ชายฝั่งภาคใต้.
ยงยุทธ ปรีดาลัมพะบุตร. 2535. การสำรวจพื้นที่เพื่อการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำในทะเลสาบสงขลาตอนนอก.เอกสารวิชาการ ฉบับที่ 12 / 2535. ถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำชายฝั่งจังหวัดสงขลา.
กรมประมง
ยงยุทธ ปรีดาลัมพะบุตร และนิคมละอองศิริวงศ์. 2540.การเปลี่ยนแปลงและความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพน้ำกับแพลงก์ตอนพืช.เอกสารวิชาการ ฉบับที่ /2540.สถาบันวิจัยการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำ
ชายฝั่ง จังหวัดสงขลา, กรมประมง
เสาวภา อังสุภานิช. 2543.ประชาคมสัตว์หน้าดินขนาดใหญ่และวิธีเก็บตัวอย่างที่เหมาะสมบริเวณตอนล่างของทะเล.มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์